» Çocuk ve Mekan Ä°liÅŸkisi » Peyzaj.org » Bahçe Türkiyenin Peyzaj Mimarlığı Portalı
Peyzaj » Peyzaj Mimarlığı, Peyzaj Nedir, Çocuk Oyun Parkları

Çocuk ve Mekan İlişkisi

25,203 Okuma 7 Yorum var Demet Ä°lhan



cocukvemekan

 

Çocukların yaratıcı dünyasını geliştirecek, çevrenin olumsuz etkilerinden uzak mekanlar sunacak olan bizler; peyzaj mimarları…
Bunu ne kadar önemsiyoruz? Aile ve çevrenin etkisindeki kavram olan çocuk gelişimini ne kadar çalışmalarımıza dahil ediyoruz?
Planlanacak bu mekanlar;  ”oyun” kavramıyla beraber paylaşımı öğreten, sorumluluk duygusunun farkına varılmasını saÄŸlayan, bedensel ve ruhsal geliÅŸimde önemli katkıda bulunan özelliklerde olmalıdır. Bu nedenle çocuk biliminin gerektirdiklerini çocuklar için mekanlar yaratırken mutlaka önemsemeliyiz. Bunun ne kadar farkındayız?

Çocuklara sunacak olan peyzaj mimarları nelere dikkat etmelidir? Öncelikle her yaşta çocuk gelişiminin farklı olduğunu hesaba katmalıyız. Çocuklar en hızlı ve en temel olarak 0-6 yaş arasında gelişim gösterirler ve toplam nüfusun 1/10’idirler.

cocuk-mekan

Çocukların bol zaman geçirdikleri ve geliÅŸimlerinde büyük etki oluÅŸturan oyun alanlarını planlamadan önce geçen süreci iyi bir ÅŸekilde bilmeliyiz, ki; kullanacağımız malzemeyi, donatıları, hareketliliÄŸi ona göre belirleyelim. Çocuklar 1 yaşından sonra gözlem ve araÅŸtırmalarını pratiÄŸe dökmeye baÅŸlarlar. Biçim, boyut, renk, yön kavramlarının geliÅŸmesiyle “mekan” kavramı da zihinlerinde ÅŸekillenmeye baÅŸlar. Çocuk, 6 yaşına kadar zihninde parça parça birleÅŸtirdiÄŸi resimleri, mekansal tanımlamaları algılar. (, izdüşüm, mesafe vb.) 5-8 yaÅŸ arasında ise kavramları daha genel, geniÅŸ açı ile algılar.

Çocuklar için yeni bir dünya yaratırken Peyzaj Mimarları olarak dikkat etmemiz gereken en önemli konu “mekan ve ölçek” iliÅŸkisidir. Bunun en temel nedeni ise çocukların her zaman çevresindeki öğeleri kendileriyle özdeÅŸleÅŸtirmeleridir. En basiti; çocukla konuÅŸurken onunla göz temasını onunla aynı boya eÄŸilerek yapmalıyız. Neden mi? Ä°letiÅŸimi daha kolay ve kuvvetli kurabilmek için! Bu nedenle büyük heykellerden, gösteriÅŸli aÄŸaçlardan vb. kaçınılmalıdır çünkü çocuklar kendilerini bu objelerle iliÅŸkilendiremez ve o mekanı sahiplenemez.

cocuk-oyun-mekanlari

 

Aslında terim karmaÅŸasını da göz ardı etmemek gerek. En önemlisi de 0-3 yaÅŸ ve 4-7 yaÅŸ için yaratılan mekanlara “oyun yeri” denirken; 8-15 yaÅŸ grubundaki çocukların mekanlarına “çocuk oyun alanı” denir. Ancak, konuyu 2 yönlü ele almakta fayda var. Kentlerde sayıları oldukça fazla olan, gerçektende büyük kentlerde gerekli olan semt ve mahalle parklarında yer alan çocuk oyun mekanları, bir de kent içinde geniÅŸ alanlar ayrılarak oluÅŸturulan, içinde büyüklerinde tekrar çocuk olma isteÄŸini tetikleyen, en güzel örneÄŸi olan konsept parkları…

0-3 yaş çocuklar için olan oyun yerlerinin çitlerle çevrelenmesi (, vb.), kum havuzunun kullanılması ve sığ bir havuz ile donatılması uygundur. Anaokulu veya kreşlerin bahçelerinde kullanılan oyun elemanları da gene 0-3 yaş dünyasında yer alabilir. Ayrılması gereken alan ise her bir çocuk başına 7-10 m2’dir.

4-7 yaş arasındaki çocuklara yönelik oyun mekanlarının ise semt-mahalle parkları bünyesinde bulunması uygundur. Planlarken çocuk başına 10-15 m2 olarak hesap edilmelidir. Bu yaş grubundaki çocukların oyun heyecanını düşünürsek, tehlikeli alanların ve oyun gruplarının olmaması gerektiğini anlamak zor olmayacaktır. (, saklanabilecekleri karanlık köşeler-tüneller, vb.)
Ayrıca çocuğun gelişimini olumlu yönde etkilemek amacı ile , salıncak, kaydırak gibi bilindik donatıların yanında; ahşap gemiler, minyatür-suni tepeler, paten pisti gibi donatılarda sağlanmalıdır.
Bitki seçiminde ise dikkat edilmesi gereken nokta şudur; çocukların dikkatini çekici, renkli, hareketli mekan oluşturmaya yönelik ve dayanıklı bitki türlerinin seçilmesidir. Ayrıca meyve ağaçlarının kullanılması da faydalı olacaktır.

8-15 yaş arasındaki çocuklar ise artık takım oyunlarını tercih etmeye başlarlar. Bu nedenle futbol, basketbol, voleybol gibi spor alanları, macera parkurları vb. alanlar bulunmalıdır.

Gelişmiş kentlerde çocuğa verilen önem, bu gelişimin sebebidir. Sadece semt parklarına sıkıştırılmış bir çocuk kitlesi değil, gibi görsel algıyı, öğrenmeyi, eğlenmeyi optimum düzeyde sağlayan, macera oyun parkurları nın olduğu, çocukların gelişimini olumlu ve hızlı yönde etkileyen oyun mekanlarında büyüyen çocuklardır. Bu kentlere en güzel örneklerden birisi Paris. Kovboy kasabası, ve çizgi kahramanları ile çocukların hayal dünyalarına hitap eden ( , , , vb.) alanlar sunmaktadır. Bir tarafta sadece ufak semt parklarına sıkıştırılmış çocuklar, diğer tarafta uzay gemileriyle geleceği yaşama fırsatı sunulmuş, kendilerini hikayenin bir parçası olarak görerek hayalgücünü, düşünme yeteneğini geliştirme fırsatı sunulmuş çocuklar…

 

Eğer bir toplumun gelişmesini istiyorsak önce çocuklardan başlamalıyız. Onların isteklerine, ihtiyaçlarına cevap vermezsek, onlarda bunu bilmeden büyüyen bireyler olacaktır. Kentlerimizi kullanıcılara hazırlayan peyzaj mimarları; ayrı bir çalışma alanı olan çocuk mekanları üzerinde dikkatli ve büyük bir özenle çalışarak kentlerimizin yeni yüzünün temellerini bugünden atmalıdır. Kaliteli bireyleri, kaliteli zaman geçirebileceği kaliteli mekanlar ile sağlayabiliriz.Unutmayalım ki; bugünün çocukları yarının büyükleri; bugünün öğrenenleri, yarının öğretenleri olacaktır.

- www.Peyzaj.org Editörü

Peyzaj Mimarı - İstanbul Üniversitesi


Peyzaj.org iceriginin kopyalanmasi halinde 5846 sayili kanuna gore yasal islem uygulanir.

Bu yazi 13 Mar 2009 tarihinde Peyzaj Mimarlığı, Peyzaj Nedir, Çocuk Oyun Parkları kategorisi altinda Demet İlhan yazdi. Bu yaziya yapilacak yorumlardan haberdar olmak icin RSS 2.0 beslemesini kullanabilirsiniz. Yorum yapabilirsiniz, veya kendi sitenizden geri izleme yapabilirsiniz. Yorumlar icin yorum rss, tum yazilar icin Yazi rss baglantilarini kullanabilirsiniz.


7 Yorum Yapılmış »

  • soner bilgin demiÅŸki:

    çok güzel ve belli şeyleri çok iyi öğretici bir yazı olmuş tebrik ederim bakış açınızı kutlarım

    13 Mart 2009 Saat 20:28
  • Arslan Aksu demiÅŸki:

    çocuğun boş vaktini geçirdiği, oyalandığı vs. mekan olarak kafalara kazınmış olan çocuk oyun alanlarının, aslında çocuğun işi oyun oynamaktır, kendisini geliştirmektir mantığının gözler önüne serildiği bir yazı olmuş ve çok doğru bir bakış açısıdır.

    Bu yazıyı okuduktan sonra insan ister istemez günümüzde çocuk oyun alanları ne durumda diye düşünmeye başlıyor. Sizin belirttiğiniz tasarım kriterlerine göre değerlendirmeme gerek bile yok, hepimiz görüyoruz. Bir diğer önemli olan konu da maalesef güvenlik sorunu. Kentlerimizdeki çocuk oyun alanlarını çocuklardan ziyade evsizlerin, tinercilerin vs. kişilerin işgal ettiğini görüyoruz. Gerekli güvenlik önlemlerini de düşünmeliyiz diye düşünüyorum.

    İyi çalışmalar.

    14 Mart 2009 Saat 13:07
  • Demet Ä°lhan admin demiÅŸki:

    Peyzaj mimarı olarak bizlerin ayrı bir çalışma alanı olan çocuk mekanlarının, günümüzde Türkiye’de; ki, özellikle kentlerde gerçekte nasıl olduÄŸunu ve aslında nasıl olması gerektiÄŸini vurgulamak ve biraz olsun düşündürmekti amacım. Bu amaç doÄŸrultusundaki bu güzel yorumlar için çok teÅŸekkür ederim.

    Kesinlikle katılıyorum; güvenlik konusu gerçektende malesef kentlerimizin en büyük sorunlarından birisi. Peyzaj mimarları planlama ve tasarım çalışmalarında güvenlik sorununa yönelik çözüm önerileri getirebilmelidir ve daha kontrollü mekanlar oluşturarak kent güvenliğinde kendine düşen payı tamamlamalıdır.

    14 Mart 2009 Saat 19:37
  • Engin Åžahin demiÅŸki:

    Bu yazıyı okuyunca bundan yaklaşık 1 yıl önce çocuk ve mekan kavramı üzerine Norveçte yapılan bir yarışma aklıma geldi. Ne zaman çocuklarımıza değer vermeye başlarsak, o zaman geleceğe daha ümitle bakabileceğiz diye düşünüyorum. Saygılar.

    16 Mart 2009 Saat 21:46
  • emel ÅŸanoÄŸlu demiÅŸki:

    Engin Åžahin’in yorumuna katılmaktayım. Çocuklara ne zaman önem verilirse o mekan ve mekanın büyükleri o zaman medeniyete kavuÅŸacaktır. Çocuk dedÄŸimiz bugün bizim geçmiÅŸimiz,yarın bizlerin yerini alacak olan insan demekse ; onlarn yaÅŸadıkları mekanların belli bir çerçevede, en doÄŸru ÅŸekilde tasarlanması ve detaylandırılması kaçınılmazdır.Bilinmeyeni uygulamak ve yaÅŸatmak zordur-bu konu hakkında detaylı bilgisi olmayanlara yaptığınız bu açıklamalar çok baÅŸarılı olmuÅŸ.BaÅŸarılarınızın devamını dilerim sayın Demet Ä°lhan.

    16 Mart 2009 Saat 23:45
  • Demet Ä°lhan admin demiÅŸki:

    Yorumlarınız için teşekkür ederim;
    Ümitle bakabileceğimiz bir gelecek düş olmaktan çıksın istiyorsak, yaşadığımız mekanlar yaratırken biraz özen aslında birçok şeyi değiştirebilir.

    Çocuk ve mekan kavramlarının beraber düşünülmesi gerektiÄŸinin aslında nekadar önemli olduÄŸunun farkında olan bir peyzaj mimarı ile, çalışmalarında çocuklara hiç mekan yaratmamış veya sadece “çocuk parkı-çocuk oyun alanı” mekan isminden öteye gidemeyen kullanımlar yaratan bir peyzaj mimarı arasında düşünülmesi gereken bir fark vardır. Türkiye’de önce bunu deÄŸiÅŸtirerek baÅŸlayabiliriz. Birey-Çocuk-Mekan Ä°liÅŸkileri, analiz deÄŸerlendirmelerimizde baÅŸ sırayı alacaktır zamanla. Gerçektende bilinmeyeni uygulamak ve yaÅŸatmak zor ve zor olduÄŸu kadar bir okadar da kaçınılmazdır aslında.
    Teşekkürler,

    17 Mart 2009 Saat 00:49
  • yasin güngör demiÅŸki:

    öncelikle Demet Ilhana, sonra diğer yorumlarını paylaşan arkadaşlara teşekkürler.

    25 Mart 2009 Saat 14:03

Yorum ekleyin veya yorumları okuyun!