Peyzaj Planlama

peyzaj-planlama

Peyzaj Mimarlığının önemli çalışma birimlerinden biri olan “Peyzaj Planlama” özellikle gelişmiş ülkelerde gittikçe artan bir önem kazanmaktadır.

Küçük ölçekli peyzajlar, büyük ölçekli peyzajların özelliklerini etkilediği için peyzaj mimarları her ölçeğin ilke ve isteklerini bilmek zorundadır.

Peyzaj Planları Tipleri 3 ana başlıkta toplanabilir;
- Doğal Süreç Planları
- Sosyal Süreç Planları
- Görsel Planlar

Doğal süreç planlarında,
ilk sırada, gelecekteki kullanım alanları için gerekli “Arazi Formu Planları”nı sayabiliriz. Şunun bilinmesi gerekir; peyzaj planlaması ile yeni topografya motifinin, arazi şeklinin, suların, bitki örtüsünün ve binaların yeniden oluşturulması için müthiş fırsatlar ortaya çıkar. Buna en güzel örnek; Londra”nın 65 km batısında Thames vadisindeki Reading kasabasıdır. Doğal süreç planlarında 2. sırada; su yönetimi planları artırılmış tutma, sızma ve buharlaşma alanlarını gösteren “Su Planları” vardır. “Yaşama Alanları Planları”, “Hava Planları” da gene aynı grupta yer alır.

Stuttgart şehrinin hava planı, en güzel örneklerden birisidir. Bulunduğu vadinin konumu ve  ısı değişiklerinden dolayı kirli hava, şehrin üzerinde kalıyordu.Bu yüzden şehir yazları daha sıcak, kışları daha soğuk oluyordu. Klimatolojik araştırmalarda şehir etrafındaki zengin yeşil bitki örtüsü önemli kaynak olarak tespit ediliyor. Bu alanın korunması sağlanarak, Radyal (merkezden dışarı doğru) bir açık alan sistemi, ağ biçiminde hava akım kanallarının oluşturulması şeklinde planlanıyor. Oluşturulan hava akım kanalları sayesinde yüksek tepelerdeki taze ve serin hava şehrin bulunduğu aşağı bölgeye doğru taşınıyor ve şehir üstündeki “termal ısı tabakası” ortadan kaldırılıyor.  Buradan da anlaşılacağı gibi Meso-iklim ölçeğinde, tek tek caddeler ve parklar hava kalitesi dikkate alınarak planlanmalı.

Sosyal süreç planları ise;
kamuya açık çevresel açıdan insanlarda memnuniyet yaratacak alanları gösteren “Yeşil Alan Planları”, “Rekreasyon Alan Planları”nın yanında, devamlılığı sağlamak için hareket alanlarını gösteren “Sürdürülebilirlik Planları”dır.

Görsel Planlar ise;
aslında peyzaj planlarını, açık alan planlarını, görüntü haritalarını ve silüet planlarını içerir. Burada bilinmesi gereken açık alan plan tipleri olabilir. Bunlar; kesitler, zemin planları, göz seviyesi planları ve kuş bakışı hazırlanan planlardır.

Tüm bu aşamalar sonrasında da uygulama gerçekleştirilmektedir. Problemin ortaya konmasından sonra, müdahalenin zamanı, niteliği, müdahale sonrasında elde edilecekler ve sonuçların neler olacağı belirlenmelidir.

“Our whole life is governed by ideals, good and bad,whether we know it or not. North, south, east and west are only ideals of direction: you will never absolutely get there; yet you can never get anywhere, save indeed straight down into a hole, without them.”
Patrick Geddes

“Tüm hayatımız, bilsek de bilmesek de, iyi yada kötü idealler tarafından yönlendirilir. Kuzey, güney, doğu, batı, sadece yön belirten ideallerdir: hiçbir zaman kesin olarak oraya ulaşamazsınız, hatta idealler olmadan  hiçbir zaman hiçbir yere ulaşamazsınız, sadece derin bir kuyuya düzersiniz.”
Patrick Geddes

“Bilimsel Survey-Analiz Planı”nın savunucusu olarak bilinen Patrik Geddes, bu sözüyle planlama sürecinde rehberlik etmesi açısından kullanılacak “ideal”lere ve “hayal gücü”ne  sahip olmanın gerekliliğinin önemini vurgulamıştır.

Sonuç;
Geçmiş hakkında bilgi, günümüzü anlamak, geleceğe ait vizyonlar peyzaj planlama çalışmalarımızı yönlendirecek unsurlardır.

Yukarıdaki “Hava Planları-Stuttgart” örneğinden şu sonucu da çıkarabiliriz; Peyzaj Planlama kavramı ve alt birimleri (hava planları gb.), gerek peyzaj tasarımından gerekse şehir bölge planlamadan farklıdır. Dünyada yaşanabilir mekanların evimizin bahçesi  veya bir semt parkı yaratmaktan ibaret olmadığı artık kabul edilmişken, Türkiye”de de artık doğru peyzaj planlama çalışmaları yürütülmeye başlamalıdır. Bu, biz, peyzaj mimarlarının yürütebileceği çalışmadır, önce bunun farkındalığı ile başlayabiliriz belki.

Kaynak:
TURNER, T. Landscape Planning and Environmental Impact Design

Derleme ve çeviri : Demet İlhan / Peyzaj Mimarı ( İÜ ) – www.Peyzaj.org Editörü

Ziyaretçi istekleri  :  Sürdürülebilir kentler

Bir Cevap Yazın